Bài dự thi đạt giải nhất cuộc thi viết về "Mẹ" tại Khóa tu mùa hè 2010 của bạn Lê Văn Đô.

Mỗi khi nhắc đến Người Mẹ, hai tiếng thiêng liêng ấy, tôi nghe không biết bao nhiêu lời hô hào, ca tụng: Mẹ là tất cả, Mẹ là quê hương, Mẹ là dòng nước mát, dòng suối ngọt, tình mẹ bao la như đại dương… Cộng với vô vàng thán từ “Ôi, a ,ơi, à” Đôi khi “mẹ hiền” của chúng ta được đưa đi xa khỏi tầm vóc vũ trụ vô cùng tận. Xin thưa tôi nói thế để làm gì? Cái giọng điệu ấy hay thật, có lúc mượt mà, hoa mỹ nhưng nó là cách nói của mấy tay “văn sĩ” sáo rỗng nhàm chán. Và chúng ta những đứa con yêu, hãy nghỉ về mẹ mình bằng tình yêu chân thành và tha thiết nhất, để rồi bất chợt thốt lên: Mẹ tôi! Con người đời thường - con người vĩ đại!

Người mẹ đời thường. Vâng, thật vô cùng bình dị! đầu tiên là mẹ Việt Nam. Từ ngàn xưa, hình ảnh người phụ nữ sớm hôm mưa nắng tảo tần, người phụ nữ hay lam hay làm, vốn quen nón lá, nón rơm, tay bùn chân lấm, vốn thích ru con trong trẻo giọng ầu ơ, người mẹ vui cười với bát cơm chan muối sẵn chia cho con những lúc đói lòng… Tất cả thế, tất cả làm nên vẻ đẹp chất phát nhân hậu của người mẹ ta xưa. Không chỉ vậy thôi, những con người được tạo hóa ban cho các thiêng chức cao quý ấy vẫn đời thường trong thời hiện đại. Từ các bà mẹ đi làm cả ba nhà máy, bà mẹ hối hả quét rác giữa đêm khuya để nhờ lấy đồng lương ít ỏi nuôi con, trời rét, trời bức - mặc, miễn là cho con no ấm. Đến những người mẹ, những bàn tay châm chút từng miếng cơm, manh áo, dè sẻn chi tiêu, điện không dám dùng nhiều nước không để xài phun phí, tích góp từng mảnh ve chai, đồng nát, dạy con thế nào tiết kiệm, thế nào là quý trọng đồng tiền, hiểu được thế nào là lao động? Mọi vất vả, khổ đau đều đỗ dồn vào vai người mẹ suốt cả cuộc đời. Mẹ lặng lẽ khóc thầm tủi thân chịu đựng. Mẹ vì ai? Vì cái gì? Vì muốn nhìn con sung sướng, ấy là hạnh tất cả đời họ. Trường đời dạy cho mẹ biết nhiều mặt dù không có học hàm, học vị, nhưng đủ cả kinh nghiệm và lòng từ. Họ hiểu con muốn gì, nghỉ gì, họ dạy con bài học đạo đức đầu tiên… gọi cha, gọi mẹ, cúi đầu chào người lớn. Mẹ truyền lửa cho con ấm cả cuộc đời, nâng bước con đi qua chặn đường chông gai trước mặt chia sẻ cùng con những khi buồn vui, thất bại, thành công. Những việc đó tưởng chừng đơn giản dể thấy nhưng đối với ta thì khó vạn lần vì lí do vô cùng giản đơn. Đấy là điều bình dị duy chỉ mẹ làm được. Thương mẹ tôi, cũng như bao người mẹ khác, tôi chỉ xin gửi chút thành tâm vào cảm xúc những dòng thơ.

Bầm ơi sớm sớm chiều chiều
Thương con bầm chớ lo nhiều bầm nghe

                              (“Bầm” nghĩa là “Mẹ”)

Đấy chỉ mới là cái đời thường tỏa ra từ đức mẹ nhưng vậy thôi chưa thể cho là đủ, chưa hình dung được hết về mẹ tôi muốn nói nửa, đây là cái vĩ đại, tôi lớn từ trong tâm hồn, con người, bản năng của người mẹ. Vì đâu có sự vĩ đại ấy? Xin thưa, đấy là đức hi sinh, mẹ hi sinh nhiều lắm! Bản thân ta xin ra đã nợ cuộc đời nợ thêm cả sự hi sinh vĩ đại kia nữa! Với bút lực non nớt của mình, tôi chả dám gợi ra sự hi sinh của mẹ bằng lời, bằng thơ, bằng văn, bằng hình, bằng chữ. Vậy nên tôi mạn phép mượn nền tảng tinh hoa văn hóa loài người để hình dung vậy. Tôi muốn nói hết một tác phẩm văn học mang hai tiếng thiêng liêng “Người mẹ” của đại văn hào Nga Mac – xim Gooc – ki. Tác phẩm kể về bà Pê – la – gây – a Ni – lôp – na, mẹ đứa con Paven Vơ – la – xốp. Đấy là một người mẹ tận tụy hết lòng chăm lo cho con và chịu sự hành hạ của người chồng nát rượu. Khi người cha mất và ngọn lửa cách mạng vừa nhen lên tại Nga thì bà mẹ càng thương con, lo cho con hơn vì con tham gia cách mạng, sợ con bị bắt và vì bà không hiểu gì về hai từ “cách mạng”, bà vẫn hay khóc nhiều do không giúp được gì cho con. Rồi đến ngày nọ, bà dần bước chân trên con đường cách mạng, bà lại càng thương con hơn, sẵn sàng làm bất cứ việc nguy hiểm để giúp con, bà vẫn khóc và hay xúc động không chỉ vì thương, vì lo mà vì hạnh phúc, sung sướng ngập tràn khi hiểu con, vui trong niềm vui của con. Sau cùng, người mẹ ấy bị bắt, bị bọn tay sai đánh đập, hành hạ nhưng bà vẫn kiên trì giữ bí mật cho con, cho cách mạng, sẵn sàng nhận sự hi sinh cuối cùng. Cái chết! Ôi! Cảm phục thay sự hi sinh! Cao quý thay tượng hình của mẹ. Không phải mẹ của tôi, mẹ của chúng ta, của cái bản ngã theo lời Phật mà là tất cả người mẹ khắp địa cầu, ai cũng sẵn sàng hi sinh như vậy! Trong những năm tháng chiến tranh tôi bắt gặp bóng hình mẹ ba lần tiễn con đi, ba lần khóc thầm lặng lẽ, mẹ khóc vì ai? Ai khóc cho sự hi sinh, ai khóc cho mẹ? Rồi cả người mẹ đứng dưới mưa, che đàn con nằm ngủ, người mẹ ngồi trông đèn huyền thoại cũng bất tử theo tháng năm, đi vào ca khúc Trịnh Công Sơn lắng đọng những gì cao quý nhất. Huyền Thoại Mẹ.

Và mỗi lần nghe “mẹ già như chuối chín cây tôi thấy có gì nao nao, xao xuyến, tôi thấy vẻ buồn tôi ngửi được hơi trời, mây, đất, tôi thấy hiện ra bến bờ mờ ảo và nghe gió giục qua tai, có lúc thét ào ào. Chúng tan biến cả, chỉ chừng nháy mắt lại hiện ra không gian xanh vô tận, nơi chỉ có mẹ, chỉ mẹ hiền thôi. Đâu đó lại có ai đọc thầm mấy tiếng.

Con dù lớn vẫn là con của mẹ
Đi hết đời lòng mẹ vẫn theo con.
                                 (Nguyễn Duy)

Để đáp lại tình yêu sự hi sinh vô bờ bến ấy, những ai, và cả chúng ta, những người con Phật cần nhớ rằng.

Tu đâu cho bằng tu nhà
Trọng cha kính mẹ mới là chân tu.

Thật vậy! tu nhà phụng dưỡng mẹ cha như cúng dường đất Phật! Hiếu, nghĩa, lễ vẹn toàn.

Lê Văn Đô