|
Gia đình Phật tử
Phổ Minh gắn liền với GĐPT Kiên
Giang vì là đơn vị đầu tiên có
mặt tại Kiên Giang mang tên GĐPT
Chánh Quang mà hiện nay là GĐPT
Phổ Minh có bề dầy trên 50 năm
trải qua các thời kỳ như sau :
I - THỜI KỲ HÌNH
THÀNH TỔ CHỨC
Vào mùa Hạ năm
1956, Chi hội Phật học tỉnh Kiên
Giang có thỉnh hai vị giảng sư
Giáo hội Tăng Già Nam Việt là
quý Thầy Thích Huyền Vi và Thích
Thanh Từ đến thuyết giảng giáo
lý Phật học Phổ thông khóa thứ I
kéo dài 10 đêm tại trường Nữ
Tiểu học thị xã Rạch Giá.
Trong thời gian
này, quý đạo hữu hội viên Hội
Phật học, quý vị trí thức nhân
sĩ, nam nữ Phật tử đến nghe pháp
rất đông. Nhân dịp này, nhị vị
giảng sư có giới thiệu một tổ
chức giáo dục thanh thiếu nhi
Phật tử đã có mặt trong cả nước
từ nhiều năm qua, nhứt là ở miền
Trung. Còn tại miền Nam mới hình
thành một vài nơi ở Sài Gòn và
một vài tỉnh như Biên Hòa, Vĩnh
Long, Cần Thơ… theo hệ thống của
Hội Phật học Nam Việt dưới sự
bảo trợ của Chi hội Phật học các
tỉnh sở tại. Đó là tổ chức Gia
Đình Phật Tử có mục đích đào tạo
thanh thiếu nhi thành những
người Phật tử chân chính sống có
lợi ích cho Đạo và đời; là lớp
kế thừa cho Đạo Pháp trong tương
lai.
Để giới thiệu,
nhị vị giảng sư có mời một số
huynh trưởng và đoàn sinh GĐPT
Chánh Đẳng (Cần Thơ) có mặt tại
các buổi thuyết giảng. Trong dịp
này, các anh chị huynh trưởng và
các em đoàn sinh có trình diễn
một số bản nhạc Phật Giáo khiến
cho người nghe rất thích thú,
nhất là các em học sinh, vì từ
trước tới nay chưa từng nghe.
Thấy được sự lợi
ích của GĐPT, quý bác đã vận
động nhau đưa con em mình đến
chùa Tam Bảo ghi tên tham gia tổ
chức GĐPT. Số bạn trẻ tham gia
hầu hết là học sinh.
Những ngày đầu
chưa có huynh trưởng, sự tu học
và sinh hoạt do quý Thầy đảm
nhiệm. Thầy Thanh Từ dạy giáo lý,
Thầy Huyền Vi dạy các bài hát
Phật Giáo. Thỉnh thoảng có các
anh chị huynh trưởng GĐPT Chánh
Đẳng đến dạy các bài hát sinh
hoạt.
Chi hội Phật học
Kiên Giang phân công bác Lê Hữu
Thẩm, Chi hội trưởng, làm Gia
trưởng và anh Lâm Võ Hộ, thư ký
Chi hội, làm Liên đoàn trưởng.
Huynh trưởng các đoàn tạm thời
do học sinh các lớp trên phụ
trách.
Sau thời gian
chuẩn bị, đến ngày lễ Phật Thích
Ca Thành Đạo năm ấy, Anh Tống Hồ
Cầm, Trưởng ban Hướng dẫn GĐPT
Trung ương tại miền Nam có đến
chùa Tam Bảo dự lễ chính thức
thành lập Gia đình và Anh đặt
tên là GĐPT Chánh Quang thuộc hệ
thống các GĐPT trực thuộc Hội
Phật học Nam Việt. GĐPT Chánh
Quang sinh hoạt dưới sự bảo trợ
của Cho hội Phật học Kiên Giang.
Đoàn quán đặt tại chùa Tam Bảo -
Rạch Giá.
II - THỜI KỲ MỚI
THÀNH LẬP ĐẾN PHÁP NẠN 1963
Sau khi thành lập,
GĐPT Chánh Quang được Chi hội
Phật học đặc biệt lưu tâm, như :
- Cử các vị Chi hội trưởng làm
gia trưởng :
+ Cư sĩ Lê Hữu Thẩm (1956-1957)
+ Cư sĩ Nguyễn Văn Khoa
(1957-1958)
+ Cư sĩ Nguyễn Văn Điền
(1958-1959)
- Mua sắm đồng phục cho đoàn
sinh nghèo
- Cho GĐPT tham dự các buổi lễ
Phật Giáo trong tỉnh.
Mục đích của Chi
hội là muốn cho GĐPT Chánh Quang
ngày càng phát triển. Tuy nhiên,
chỉ được một thời gian, số lượng
huynh trưởng và đoàn sinh ngày
càng ít dần do các anh chị và
các em phải chuyển đi học nơi
khác. Việc sinh hoạt không được
duy trì thường xuyên hằng tuần.
Cuối cùng chỉ còn tập họp được
một số huynh trưởng và đoàn sinh
yêu thích văn nghệ cùng nhau
thành lập ban phát thanh Phật
Giáo mỗi tuần phát thanh trên hệ
thống loa công cộng của Ty Thông
Tin vào chiều thứ bảy. Đó vào
các năm 1961 - 1963.
Từ ngày thành lập,
giàn lãnh đạo của Gia đình
thường xuyên thay đổi. Chỉ trong
có 3 năm đầu mà đã thay đổi 3 vị
gia trưởng. Càng về sau, tình
hình ban huynh trưởng lại càng
bấp bênh hơn :
- Năm 1959, anh
Lâm Võ Hộ xin nghỉ vì sức khỏe.
Chi hội cử anh Nguyễn Văn Hồng
lên thay thế.
- Cũng trong năm
này, Chi hội cử bác Phạm Văn Dõi,
trưởng Ty Tiểu học lên thay bác
Nguyễn Văn Điền làm gia trưởng.
- Năm 1960, bác
Dõi xin nghỉ vì sức khỏe. Chi
hội cử bác Nguyễn Văn Lang,
thanh tra Tiểu học lên thay.
- Cũng năm này,
anh Nguyễn Văn Hồng xin nghỉ.
Anh Huỳnh Lến lên thay. Tuy
nhiên, chẳng được bao lâu, anh
Huỳnh Lến cũng lên Sài Gòn học.
Từ đó Gia đình không có liên
đoàn trưởng cho đến cuối năm
1963.
- Năm 1961, Chi
hội lại cử bác Châu Thị Năm lên
thay bác Nguyễn Văn Lang xin
nghỉ.
Nhìn chung, với
sự thay đổi Ban huynh trưởng
thường xuyên như thế nên sự sinh
hoạt của GĐPT Chánh Quang chẳng
thể nào có nề nếp, có chất lượng.
Quý bác Gia trưởng được Chi hội
cử lên làm trong một thời gian
ngắn rồi cũng viện cớ sức khỏe
mà xin nghỉ. Đoàn sinh cũng ít
khi gặp được gia trưởng. Suốt từ
ngày thành lập cho đến năm 1963,
chẳng có đoàn viên nào được đi
dự khóa huấn luyện huynh trưởng;
cũng chẳng có chương trình tu
học của Trung ương gởi về. Chỉ
có độc nhất một quyển Phật Pháp
GĐPT do quý Thầy Minh Châu,
Thiện Ân, Chơn Trí, Đức Tâm biên
soạn để làm tài liệu tu học.
Kể từ mùa Phật
đản năm 1963, tình hình Phật
Giáo trong nước bị chính quyền
họ Ngô đàn áp đã ảnh hưởng nặng
nề đến sinh hoạt của GĐPT Chánh
Quang. Mỗi buổi sinh hoạt chỉ
còn loe hoe một hai huynh trưởng
và dăm mười đoàn sinh (đội văn
nghệ phát thanh) đến chùa. Đa số
đoàn sinh đều bị gia đình cấm
đoán không cho đi chùa.
III - THỜI KỲ SAU
PHÁP NẠN ĐẾN NGÀY 30/4/1975
Cuối năm 1963,
chính quyền Ngô Đình Diệm bị lật
đổ, chấm dứt cảnh ảm đạm tối tăm
của Phật Giáo, đồng thời đem lại
sinh khí mới cho GĐPT Chánh
Quang. Các huynh trưởng và đoàn
sinh lần lượt trở lại sinh hoạt.
Vào thời điểm này có anh Trần
Ngọc Trường, một sĩ quan ngành
Hiến binh đến gia nhập GĐPT và
nhận chức liên đoàn trưởng.
Sau khi Giáo hội
Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất ra
đời (đầu năm 1964), GĐPT Chánh
Quang không còn sinh hoạt dưới
sự bảo trợ của Chi hội Phật học
Kiên Giang, mà trực thuộc hệ
thống GĐPT trong lòng Giáo hội.
Lúc đó, Thầy
Chánh đại diện GHPGVNTN là
Thượng tọa Thích Minh Giác mời
cư sĩ Trịnh Văn Minh làm gia
trưởng. Anh Trần Ngọc Trường sau
một thời gian sinh hoạt, do điều
kiện công tác nên anh giao chức
liên đoàn trưởng lại cho chị
Trần Thế Mỹ còn anh vẫn làm cố
vấn cho Gia đình.
Trong khoảng thời
gian một năm (1964-1965), do
giữa Hội Phật học Nam Việt và
Giáo hội PGVNTN có mâu thuẩn nên
GĐPT Chánh Quang không được phép
sinh hoạt trong chùa Tam Bảo nữa
mà phải sinh hoạt lưu động tại
các ngôi chùa người Hoa. Tuy vậy,
sinh hoạt của Gia đình so với
trước đây lại tiến bộ hơn nhiều
bởi nhờ các thiện duyên :
- Nhiều huynh
trưởng là quân nhân, công chức,
giáo viên các nơi, nhất là một
số tỉnh miền Trung (như anh Võ
Đăng Giao…) đến giúp cho GĐPT
Chánh Quang, giải quyết vấn đề
thiếu huynh trưởng. Từ đó Gia
đình sinh hoạt có bài bản và đi
vào nề nếp ổn định.
- Sự sinh hoạt
của GĐPT Chánh Quang không còn
bó hẹp trong khuôn viên chùa, mà
tham gia nhiều hoạt động xã hội
như : lạc quyên, cứu trợ, tham
gia các giải thể dục thể thao,
tham gia trại họp bạn với các
đoàn thể khác trong tỉnh do Ty
Thanh Niên tổ chức v.v…
Năm 1965, khi
chùa Phổ Minh (trụ sở Ban đại
diện GHPGVNTN) xây cất xong, Gia
đình đã có nơi sinh hoạt ổn định
và tiếp tục phát triển.
Giữa năm 1972,
chị Trần Thế Mỹ giao chức liên
đoàn trưởng lại cho anh Quách
Văn Thành (vừa thuyên chuyển từ
Ty Tiểu học An Giang về Rạch Giá).
Chị cùng anh Võ Đăng Giao lên
làm Ban đại diện GĐPT Tỉnh.
Cuối năm đó, bác
gia trưởng Trịnh Văn Minh được
sự cho phép của Hòa thượng Thích
Bổn Châu, trụ trì chùa Tam Bảo,
đã vận động các nhà hảo tâm ủng
hộ tài chánh xây dựng đoàn quán
trong khuôn viên chùa Tam Bảo.
Khi đoàn quán xây xong, GĐPT
Chánh Quang lại trở về chùa Tam
Bảo sinh hoạt cho đến ngày
30/4/1975.
Giai đoạn 1964 -
1975 là thời kỳ rực rỡ nhất của
GĐPT Chánh Quang
IV-THỜI KỲ SAU
GIẢI PHÓNG
Sau ngày miền Nam
hoàn toàn giải phóng, GĐPT Chánh
Quang cũng như các đơn vị khác,
phải tạm ngưng sinh hoạt theo
chủ trương của chính quyền lúc
ấy.
Đến cuối năm
1988, nhờ vào quyết tâm của một
số anh chị huynh trưởng, cùng
với sự khuyến khích của Hòa
thượng Thích Bổn Châu, Phó ban
trị sự Tỉnh hội Phật Giáo Kiên
Giang thời bấy giờ, GĐPT Chánh
Quang khôi phục sinh hoạt dưới
danh nghĩa Thanh thiếu nhi Phật
tử thuộc Ban Hướng dẫn Nam Nữ Cư
sĩ Phật tử của Tỉnh hội Phật
Giáo Kiên Giang.
Vào năm 1990, sau
khi phong trào sinh hoạt Nam nữ
cư sĩ đi xuống, đã hình thành
nên 3 đơn vị GĐPT tại thị xã
Rạch Giá : GĐPT Chánh Quang (chùa
Phổ Minh), GĐPT Chánh Đạo (chùa
Tam Bảo), GĐPT Chánh Thiện (chùa
Phật Quang).
Lúc ấy, bác Trịnh
Văn Minh do tuổi cao nên không
còn làm gia trưởng. Gia trưởng
mới là bác Huệ Ân, một cư sĩ
Phật tử của chùa Phổ Minh. Ban
huynh trưởng có các anh Trần
Huyên, Trương Phước Hưng, Hồ
Thiệu Nhã, người trước người sau
thay nhau làm liên đoàn trưởng.
Trong giai đoạn
này, sinh hoạt của GĐPT Chánh
Quang chỉ đóng khung trong khuôn
viên chùa nên hoạt động không có
gì nổi bật.
Năm 1995, các
GĐPT được chính thức cho phép
sinh hoạt theo Thông tư số 01/TT-TGCP
của Ban Tôn Giáo Chính phủ. Theo
quy định mới của Giáo hội, GĐPT
Chánh Quang đổi tên thành GĐPT
Phổ Minh vì sinh hoạt tại chùa
Phổ Minh. Tuy đã có pháp lý
nhưng do tình hình biến động
huynh trưởng nên GĐPT Phổ Minh
phải tạm ngưng sinh hoạt.
Năm 1997, Phân
ban HD.GĐPT Tỉnh cử hai huynh
trưởng cấp Tín là anh Huỳnh Lến
làm Gia trưởng và anh Quách Văn
Thành làm Liên đoàn trưởng GĐPT
Phổ Minh để củng cố lại đơn vị
này. Từ đó, huynh trưởng và đoàn
sinh lại trở về quây quần sinh
hoạt đông đảo, xây dựng lại nề
nếp tu học và các hoạt động
ngoại khóa khác. So với các GĐPT
trong tỉnh thì Phổ Minh có nhỉnh
hơn về số lượng và chất lượng
sinh hoạt.
Được hơn một năm,
anh Quách Văn Thành được Phân
ban giao nhiệm vụ khác nên anh
bàn giao chức vụ liên đoàn
trưởng lại cho anh Châu Phước
Thái. Anh Thái là một cựu huynh
trưởng rất có khả năng, nhưng vì
sức khỏe kém nên không lâu sau
đó anh xin nghỉ và bàn giao lại
cho chị Nguyễn Thị Bạch Huệ làm
liên đoàn trưởng.
Chị Bạch Huệ là
một nữ huynh trưởng có nhiều
năng lực và sáng tạo. Chị đã đưa
GĐPT Phổ Minh từ từ đi lên và
trở thành đơn vị mạnh nhất nhì
trong tỉnh.
Năm 2006, do chủ
trương phát triển thêm một số
đơn vị GĐPT, chị Bạch Huệ được
Phân ban cử về chùa Kim Quang,
phường An Bình, thành lập GĐPT
Kim Quang mà chị là Gia trưởng.
Sau khi chị Bạch
Huệ về chùa Kim Quang thì một số
huynh trưởng và đoàn sinh cư trú
ở phường An Bình và phường An
Hòa cũng theo chị về Kim Quang
sinh hoạt. Lúc này, GĐPT Phổ
Minh lại lâm vào cảnh thiếu vắng
huynh trưởng và đoàn sinh. Số
huynh trưởng còn lại đa số là
học sinh, là huynh trưởng tập sự
nên sự sinh hoạt gặp rất nhiều
khó khăn. Từ đó đến nay, Ban
huynh trưởng Gia đình đã tìm
nhiều biện pháp khắc phục nhưng
vẩn chưa có kết quả.
Trên đây là diễn
biến hoạt động của GĐPT Chánh
Quang - mà hiện nay là GĐPT Phổ
Minh - Với bề dày lịch sử trên
50 năm không thể ghi hết được.
Qua bao năm tháng
thăng trầm, đến hôm nay GĐPT
Chánh Quang, con chim đầu đàn
của GĐPT Kiên Giang, vẫn hiện
hữu sinh hoạt với tên mới GĐPT
Phổ Minh. Kể lại quá trình hình
thành và hoạt động của GĐPT
Chánh Quang, chúng tôi không
quên tưởng nhớ công ơn to lớn
của chư Tôn Đức các cấp Giáo hội,
của quý Thầy trụ trì, quý đạo
hữu Gia trưởng và huynh trưởng
mà hiện nay kẻ còn người mất.
Chúng ta nên hết sức trân trọng
giữ gìn và có bổn phận đóng góp
công sức, tài vật theo khả năng
để tạo điều kiện cho GĐPT Phổ
Minh được sống mãi với thời gian. |
