|
Con đường giác ngộ từ thái tử
Shiddarta trở thành Đức Phật
Thích Ca Mâu Ni (Samkhia Munita)
sẽ được tái hiện trong bản giao
hưởng Khai giác của nhạc sĩ
Nguyễn Thiện Đạo. Khai giác có
số nghệ sĩ tham gia lớn nhất từ
trước đến nay: 500 người, trong
đó có 25 tăng sư và đích thân
đại đức Thích Đức Thiện đảm
trách vai trò solo...
Thời gian của bản nhạc cũng đạt
đến mức kỷ lục: 40 phút, ngang
ngửa với bản giao hưởng dài nhất
của nhạc giao hưởng Nga. Bản
giao hưởng được ấp ủ từ gần một
năm nay xuất phát từ bài kệ của
một tín đồ Phật giáo và mang hy
vọng sẽ là điển hình của sự biến
chuyển của nền âm nhạc đầu thế
kỷ 21.
Bản giao hưởng mang tinh thần
nhạc vũ trụ với sự trình bày của
dàn hợp xướng lên tới 500 người
trong đó có 25 tăng sư sẽ được
trình bày tại lễ bế mạc Đại lễ
Phật đản Liên Hiệp Quốc - LHQ (Vesak
2008) vào chiều 16-5 tới.
Ẩn hiện hư vô, tích linh khai
giác
Cách đây gần một năm, nhạc sĩ
Nguyễn Thiện Đạo được một nhà
thơ, Phật tử Ngô Minh Thơm giới
thiệu bài kệ (thơ) Ẩn hiện hư vô,
tích linh khai giác mà ông vừa
sáng tác. Nhạc sĩ Nguyễn Thụy
Kha, một thành viên Ban Chỉ đạo
Đại lễ Phật đản LHQ 2008 đã đề
nghị ông suy nghĩ, dựa trên cảm
hứng bài kệ để viết một bản nhạc
cho Đại lễ Vesak. Bài kệ viết từ
tinh thần của Khóa Hư Lục (bàn
về hư không) của Thái thượng
hoàng Trần Thái Tông.
Sau nhiều trăn trở, 7 tháng
trước, Nguyễn Thiện Đạo quyết
định bắt tay vào việc viết bản
giao hưởng Khai giác (Ẩn hiện hư
vô, tích linh khai giác) dựa
trên cảm hứng từ bài kệ và Tâm
kinh Bát Nhã Ba La Mật Đa – bài
kinh độc đáo và quan trọng của
Phật giáo. Đặc biệt, ông đã
quyết định lấy chính bản thân
cuộc đời Đức Phật làm diễn biến
cho 7 chương của bản giao hưởng
– 7 tuần thái tử Shiddarta tham
thiền nhập định, giác ngộ hoàn
toàn trở thành Đức Phật Thích Ca
Mâu Ni.
Khai giác được viết cho giọng
nam cao thể hiện sự điên dại của
con người; giọng nữ cực cao thể
hiện xuân thì mơn mởn và giọng
nam trầm diễn tả sự thịnh nộ.
Bảy chương của bản giao hưởng
được chia thành: Thiền 1, Tử,
Sinh, Trừ tà; Thiền 2, Bay lên
và Niết bàn. Lời thơ được chọn
lọc và quấn quýt nhau bằng phức
điệu. Ở chương Tử, Nguyễn Thiện
Đạo kỳ vọng đây sẽ là một chương
cực kỳ phức tạp và tạo nhiều cảm
xúc: khi Đức Phật sắp đạt chính
quả thì ma chướng tìm mọi cách
uy hiếp tinh thần, dùng sắc dục
hòng dụ dỗ Người. Vì thế, dòng
nhạc từ trầm lên cao vút trong
tiếng hét, rồi xuống trầm để nổi
lên tiếng ma hú rùng rợn. Chương
Sinh lấy cảm hứng từ việc thái
tử Shiddarta đi dạo ngoài thành
Ca Tỳ Na Vệ và chứng kiến đủ
kiếp người, đủ mọi hoàn cảnh
sinh-lão-bệnh-tử, đủ mọi
tham-sân-si-ái-ố-hỷ-nộ. Sinh sử
dụng giọng nam cao, không có
nhạc đệm, chỉ có tiếng than khóc
điên dại của kiếp người. Giọng
nữ cực cao diễn tấu một khúc
nhạc xuân tươi cùng hợp xướng nữ
bằng kỹ thuật điêu luyện. Giọng
nam trầm được dùng để biểu thị
sự thịnh nộ của con người với
giai điệu được dùng những quãng
cách xa nhau cùng tiết tấu khác
lạ. Bay lên lại có đàn dây trữ
tình nổi lên dần dần, tiếng vang
phím đàn vibra và tiếng cồng
ngân nga từ không trung rơi
xuống rồi chuông đổ lưng trời.
Ở Thiền 2, hợp xướng của 25 tăng
sư sẽ tụng kinh Bát Nhã Ba La
Mật Đa – đưa người nghe từ những
đem lại sự độc đáo đột ngột: Một
giọng thơ và hợp xướng tăng ni
quyện nhau cùng dàn nhạc. Cuối
cùng một cụm nốt đẹp của hợp
xướng nữ lên cao vút.
Phật nhạc, âm nhạc vũ trụ và
tinh thần dân tộc
Khai giác cũng là chương trình
giao hưởng lần đầu tiên được
trình diễn trong Đại lễ Phật đản
mà các đại lễ trước chưa từng có.
Nhạc sĩ Nguyễn Thụy Kha nhận xét:
Khai giác với sự giác ngộ và tài
năng của nhà soạn nhạc Nguyễn
Thiện Đạo xứng đáng là một đóng
góp vào dòng chảy của Phật nhạc
đã được khởi sự từ 70 năm qua,
mà bắt đầu từ tác phẩm A Di Đà
Phật của nhạc sĩ Thẩm Oánh được
giới thiệu nhân tuần lễ khánh
thành chùa Quán Sứ trước đây.
Nhạc sĩ Nguyễn Thiện Đạo tâm sự,
ông đã phải trao đổi rất cặn kẽ
với đại đức Thích Đức Thiện để
lãnh hội được những tinh thần cơ
bản nhất của văn hóa Phật giáo
để đưa vào âm nhạc. Gần 70 tuổi
đời, hàng chục năm làm việc tại
Paris - một trong những kinh đô
nghệ thuật thế giới, thừa tự tin
để nhận viết tác phẩm này, nhưng
ông vẫn thận trọng, bởi Thiên
chúa giáo đã có dòng nhạc Thánh
ca nhưng Phật nhạc có lẽ chưa
đạt được điều đó như mức độ một
“tiểu văn hóa” trong tôn giáo.
Sau nhiều đêm trăn trở, Nguyễn
Thiện Đạo đã quyết định không
viết bản giao hưởng theo 12 bán
cung của âm nhạc phương Tây mà
sử dụng ngũ cung được biến đổi,
và từ âm nhạc dân tộc để viết
nên Khai giác. “Âm nhạc thế kỷ
20 nhiều cụm nốt nghịch. Còn
ngôn ngữ âm nhạc trong Khai giác
tạm gọi là điển hình của sự biến
chuyển của nền âm nhạc thế kỷ
21, âm nhạc vũ trụ” – nhạc sĩ
Nguyễn Thiện Đạo kỳ vọng.
“Phật giáo và xã hội công
bằng, dân chủ, văn minh”
Đại lễ Vesak LHQ 2008 được
Chính phủ Việt Nam đăng cai và
chủ trì, sẽ được tổ chức tại
Trung tâm Hội nghị Quốc gia, Hà
Nội, từ ngày 13 đến 17-5-2008.
Đại lễ Vesak nhằm tưởng niệm
2550 năm đức Phật sinh, thành
đạo và niết bàn. Đại lễ Vesak
năm nay có chủ đề “Phật giáo và
xã hội công bằng, dân chủ, văn
minh”.
Đại lễ Vesak LHQ 2008 sẽ mời gọi
trên 4.000 các vị lãnh đạo Phật
giáo, các học giả tên tuổi, các
nhân vật và các hành giả khắp
thế giới và toàn Việt Nam trở về
tham dự. Các đại biểu sẽ thảo
luận các nhóm chủ đề: 1)Vai trò
của Phật giáo trong việc ngăn
ngừa chiến tranh; 2) Sự đóng góp
của Phật giáo về công bằng xã
hội; 3) Phật giáo nhập thế và sự
phát triển; 4) Chăm sóc môi
trường: Giải pháp của Phật giáo
về sự thay đổi khí hậu; 5) Vấn
nạn gia đình và Giải pháp của
Phật giáo; 6) Diễn đàn “Giáo dục
Phật giáo: Sự kế thừa và phát
triển”; 7) Phật giáo trong thời
đại kỹ thuật số.
Khai giác xứng đáng là một đóng
góp vào dòng chảy của phật nhạc. |
